Ymchwil Llais Defnyddwyr yn datgelu dryswch ynghylch Awdurdodau Taliadau Parhaus

Mae ymchwil newydd gan Lais Defnyddwyr yn dangos bod cynghorwyr gwasanaeth cwsmeriaid y banciau’n ansicr ynghylch rheolau newydd Awdurdodau Taliadau Parhaus (CPA) a bod perygl eu bod yn rhoi cyngor anghywir i gwsmeriaid.

Canfu arolwg siopwyr dirgel fod bron i hanner y cynghorwyr (44%) wedi rhoi cyngor anghywir neu nad oeddent yn gallu rhoi ateb, pan ofynnwyd iddynt sut i ganslo CPA. Mae’r diffyg eglurder hwn gan y banciau’n golygu bod ansicrwydd ymhlith defnyddwyr ynghylch eu hawliau yn achos CPAau, ac y gallai hynny olygu bod taliadau’n cael eu gwneud heb yn wybod i’r defnyddiwr a heb iddynt roi caniatâd.  

Mae CPA yn fath o drefniant talu awtomatig a wneir gyda cherdyn debyd neu gredyd. Fel yn achos debyd uniongyrchol, mae defnyddwyr yn rhoi caniatâd i gyflenwr neu fanwerthwyr i gymryd taliadau oddi ar eu cerdyn. Mae llawer o fusnesau’n ffafrio trefniadau o’r fath, gan gynnwys darparwyr benthyciadau diwrnod cyflog, campfeydd, cwmnïau yswiriant, cyhoeddwyr cylchgronau a darparwyr gwasanaethau rhyngrwyd. Gall yr amseriad a’r symiau amrywio. Gall CPA gael ei adnabod hefyd fel awdurdod taliadau cylchol, trafodion cylchol neu daliadau cylchol.  

Aeth Llais Defnyddwyr ati i gynnal ymarferiad siopwr dirgel ymhlith nawr o’r prif fanciau er mwyn gweld faint oedd eu cynghorwyr cwsmeriaid yn wybod am sut mae mynd ati i ganslo CPA. Yr ateb cywir fyddai canslo’r CPA drwy’r banc, a hefyd hysbysu’r cyflenwr neu fanwerthwr ei fod yn cael ei ganslo1.  

Canfu’r arolwg mai dim ond 56 y cant o staff gwasanaeth cwsmeriaid a roddodd yr ateb cywir. Rhoddodd 44 y cant ateb anghywir, neu nid oeddent yn gallu ateb o gwbl2. Roedd yn achos pryder o ddarganfod eu bod wedi dweud wrth 28 y cant o gwsmeriaid fod yn rhaid iddynt fynd â’u hymholiad at y cwmni a oedd wedi sefydlu’r CPA, sy’n mynd yn groes i ganllawiau’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol.  

Meddai Sarah Brooks, Cyfarwyddwr Gwasanaethau Ariannol Llais Defnyddwyr: 

‘Mae CPAau yn ddull cyffredin o wneud taliadau ond mae’r lefelau dealltwriaeth amdanynt yn isel. Mae’r problemau sy’n codi wrth geisio canslo’n golygu bod defnyddwyr yn mynd i orddrafft am eu bod yn talu am rywbeth nad ydynt ei eisiau mwyach, ac mae hynny’n annerbyniol. Nid oes disgwyl i gwsmeriaid fod yn arbenigwyr ar y dull hwn o dalu, felly mae’n hanfodol bod staff y banciau’n gwybod y rheolau ac yn gallu rhoi cyngor eglur a chywir. 

‘Mae’n bwysig bod defnyddwyr yn gwybod bod ganddynt hawl i ganslo CPA drwy gysylltu â’u banc. Yn ddelfrydol, dylai’r cwsmer gysylltu â’r cwmni sy’n cael y taliad hefyd – ond yr hyn sy’n bwysig yw nid oes yn rhaid i’r cwmni ganslo’r CPA ar eu rhan.’ 

Mae rhai o’r anawsterau y mae defnyddwyr yn eu hwynebu gyda CPAau yn cynnwys:  

  • Cael eu symud yn ôl a blaen rhwng y banc a’r busnes, gyda’r naill na’r llall yn cymryd cyfrifoldeb am ganslo’r CPA. Gall hyn wneud i’r cwsmer deimlo nad oes ganddynt ddewis heblaw canslo’r cerdyn talu a ddefnyddir
  • Mae busnesau’n defnyddio CPAau i gymryd taliadau ychwanegol ar ben y taliad am y nwyddau neu’r gwasanaethau maent wedi tanysgrifio iddynt, e.e. ffioedd ar gyfer adennill dyledion
  • Mae taliadau CPA wedi’u canslo yn cael eu cymryd ar gerdyn wedi’i ganslo a’u debydu ar gerdyn newydd sy’n gysylltiedig â’r un cyfrif banc, heb ganiatâd y cwsmer.
  • Gwelir dryswch ymhlith cwsmeriaid ynghylch yr hyn maent wedi cydsynio iddo, yn enwedig gan fod cytundebau’n cael eu gwneud heb gofnod ar bapur o’r hyn y cytunwyd arno, ac nid yw’r telerau’n amlwg i’r cwsmer cyffredin. Mae hyn wedi bod yn broblem arbennig gyda gwefannau disgownt a gostyngiadau i siopwyr.3 

Mae’n bwysig dros ben bod defnyddwyr yn cysylltu â’u banc os ydynt yn cael anhawster cysylltu â’r busnes dan sylw neu os ydynt yn amau a fydd y cwmni’n mynd ymlaen i ganslo’r taliad. Bydd yn rhaid i ddefnyddwyr dalu unrhyw ddyled sydd heb ei thalu, ond ni all y cwmni fynnu bod y cwsmer yn talu’r ddyled drwy CPA. Byddai’r corff gwarchod hefyd yn annog unrhyw gwsmer sydd wedi cael cyngor anghywir ynglŷn â chanslo CPA i gwyno i’r banc dan sylw. 

Er mwyn datrys y problemau y mae defnyddwyr yn eu hwynebu gyda CPAau, mae Llais Defnyddwyr yn galw am gyfres o fesurau, gan gynnwys: 

  • Gwybodaeth eglur a chywir i gwsmeriaid ynghylch CPAau, gan staff gwasanaeth cwsmeriaid y banciau ac ar eu gwefan, yn enwedig ynglŷn â chanslo taliadau.
  • Rhaid i’r wybodaeth hon ddatgan yn eglur y bydd unrhyw arian sy’n cael ei dynnu o gyfrif y cwsmer ar ôl i’r CPA gael ei ganslo yn cael ei ad-dalu ar unwaith i’r cwsmer gan y banc.4 

DIWEDD 

Nodiadau i olygyddion: 

  1. Cynhaliodd Llais Defnyddwyr ymarferiad siopwr dirgel ymhlith naw o brif fanciau’r DU (Santander, Barclays, HSBC, Lloyds TSB, Halifax, Bank of Scotland, RBS, NatWest a Nationwide). Cysylltwyd â hwy gyfanswm o 308 o weithiau: 126 dros y ffôn. 127 wyneb yn wyneb mewn canghennau a 55 weithiau drwy ymweld â’u gwefannau.  
     
  2. Y cwestiwn a ofynnwyd oedd: ‘Pe bawn yn sefydlu taliad misol dros y rhyngrwyd i gampfa, gan ddefnyddio fy ngherdyn debyd, dywedodd fy mhartner wrthyf y byddai’n rhywbeth sy’n cael ei alw’n “Awdurdod Taliad Parhaol”. Pe bawn i am roi’r gorau iddo’n ddiweddarach, a ddylwn gysylltu â’r banc ynteu’r gampfa?’ Mae sawl ateb cywir, sef: cysylltu â’r gampfa a’r banc; cysylltu â’r banc; cysylltu â’r banc ond yn ddelfrydol cysylltu â’r gampfa hefyd. Byddai pedwerydd ateb yn debygol o alluogi’r cwsmer i ganslo’i CPA yn gywir ond ni fyddai o reidrwydd yn ei warantu: cysylltu â’r gampfa ond yn ddelfrydol cysylltu â’r banc hefyd.               
           

    • Cysylltu â’r banc (ond yn ddelfrydol â’r gampfa hefyd)         27%                 Cywir
    • Cysylltu â’r gampfa a’r banc                                             11%                 Cywir
    • Cysylltu â’r banc                                                               7%                 Cywir
    • Cysylltu â’r gampfa ond yn ddelfrydol â’r banc hefyd           11%                 Cywir        
    • Cysylltu â’r gampfa                                                         28 %                 Anghywir
    • Methu dod o hyd i ateb ar ôl 5 munud o chwilio ar y we       11%                 Dim ateb
    • Atebion eraill                                                                    5%                 Anghywir        

      Bydd Llais Defnyddwyr yn rhannu’r ymchwil hwn â’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol sy’n rheoleiddio’r Banciau, ac â’r Swyddfa Masnachu Teg, sy’n gyfrifol am reoleiddio credyd defnyddwyr. 

  3. Mae ymchwiliadau Llais Defnyddwyr wedi bod yn edrych ar y farchnad hon, gan gynnwys cwmnïau sy’n defnyddio’r enwau masnachu Rewards First a Shopper Discounts and Rewards, ac mae eisoes wedi rhannu’i bryderon â’r Swyddfa Masnachu Teg. Mae Llais Defnyddwyr yn ymwybodol bod defnyddwyr yn cofrestru i gael yr hyn roeddent yn credu oedd yn ostyngiadau untro neu gynigion ar wefan fanwerthu (ee. £10 i ffwrdd wrth brynu) heb sylweddoli eu bod yn gwneud cytundeb tanysgrifiad misol sy’n cael ei redeg gan drydydd parti fel Shopper Discounts and Rewards. Dywedodd defnyddwyr nad oeddent yn ymwybodol o hyn nes i arian gael ei dynnu o’u cyfrif cyfredol neu eu cerdyn credyd yn ddiweddarach. Mae Llais Defnyddwyr yn poeni y gallai defnyddwyr gael eu camarwain am nad oedd y Telerau ac Amodau a roddwyd yn ddigon eglur a dywedodd nifer o’r rhai sydd wedi cwyno nad oeddent wedi cael cadarnhad na negeseuon e-bost dilynol ar ôl iddynt dderbyn y daleb oedd yn rhoi’r gostyngiad.
     
  4. Os yw cyflenwr yn dal i gymryd arian allan o gyfrif ar ôl i’r CPA gael ei ganslo rhaid i’r banc ad-dalu’r defnyddiwr ar unwaith. Gall y banc wedyn fynd ar ôl y cyflenwr i gael yr arian hwn yn ôl.
GOV.UK Citizens Advice Consumer Service